MAHMUT CELALEDDİN ÖKTEN (1882-1961)
1882 yılında Trabzon’da doğdu. Küçük yaşta hafızlığını tamamladı; rüştiye ve idadiyeyi Trabzon’da bitirirken medrese eğitimi de aldı. Henüz 15 yaşındayken Trabzon Çarşı Camii’nde okunan Kur’ân-ı Kerîm’den derinden etkilenerek yaptığı dua, kendi ifadesiyle Rabbiyle bir ahitleşmeye dönüştü: “Ya Rabbi, bana kelâmının sırrını açarsan ölünceye kadar dininin dellâlı olurum.” Hayatını bu istikamet üzere sürdürdü.

İstanbul’a giderek Darülfünun Edebiyat Şubesi’ne kaydoldu; Babanzade Ahmet Naim ve Mehmet Akif’ten ders aldı. Bu süreçte dönemin manevî ve ilmî çevreleriyle güçlü ilişkiler kurarak ilim ve fikir dünyasıyla sürekli etkileşim içinde oldu. Arap edebiyatı, kelâm ve usul-i fıkıh alanlarında özel derslerle kendini geliştirdi.

İstanbul Sultanisi, İstanbul İmam-Hatip Mektebi ve Vefa Lisesi başta olmak üzere birçok okulda Arapça, edebiyat, felsefe ve mantık dersleri verdi. Harf inkılabından sonra Türkçe derslerine yöneldi. Öğrencileriyle kurduğu samimi bağ ve kendine has öğretim yöntemleri sayesinde “Celal Hoca” olarak anıldı.

1947’de emekli olsa da eğitim hizmetini bırakmadı. 1949’da İmam Hatip okullarının açılmasına, şahsî gayreti ve öncülüğüyle önayak oldu; İstanbul’daki İmam Hatip Mektebi’ne müdür ve öğretmen olarak tayin edildi. Böylece bu okulların kuruluş fikrinin öncüsü ve ilk program yapımcısı olarak bir neslin yetişmesine rehberlik etti.

Arapça, Farsça ve Fransızca bilen Celâl Hoca; özellikle Arap edebiyatındaki derinliğiyle tanındı. İslâmî ilimlerle birlikte Batı düşüncesini de yakından takip etti; felsefe ve kelâm alanlarında tercümeler yaptı. Resmî derslerinin yanı sıra, Beyazıt’taki Soğanağa Camii’nde altı yıl boyunca cumartesi dersleri vererek ilim halkasını canlı tuttu.

21 Kasım 1961’de, ertesi gün ders için sözleştiği öğrencilerine gidemeden ani bir kalp kriziyle vefat etti. Kabri Edirnekapı Mezarlığı’ndadır.